Poitin
Poitin Achtergrond
Wat is Poitin? Om te begrijpen wat Poitin is, moet men onvermijdelijk de geschiedenis induiken van een van de oudste whisky-naties ter wereld: Ierland. Het Ierse woord "Poitín", soms ook "Potcheen" of "Poteen" (uitgesproken als "Potschien"), is de verzamelnaam voor illegaal gestookte alcohol en whisky uit Ierland. Sommigen beschouwen het ook als de voorloper van de huidige Ierse Whisky. Tegenwoordig vinden we ook in de legale handel Poitin. In de regel is de "legale" Poitin ongerijpte whisky-brand, oftewel New Make Spirit of zoals de Amerikanen het noemen "Moonshine".
Stijl
Hoe smaakt Poitin? De aromatische diversiteit van Poitin is afhankelijk van het uitgangsmateriaal, het productieproces en de distillatiemethode. Vaak bevat het graanachtige aroma's en heldere fruitige tonen die aan citrus doen denken. Sommige varianten hebben zoete hints van poedersuiker, kandij of zoete room. In andere varianten vind je bloemige of grasachtige noten, of zelfs een vleugje rook. Ook koele aroma's zoals munt en eucalyptus kunnen in Poitin aanwezig zijn. Niet in de laatste plaats vanwege de beschreven aroma's is Poitin goed geschikt voor mixdranken en cocktails.
Productie
Hoe wordt Poitin gemaakt? Nadat Poitin oorspronkelijk een synoniem was voor illegaal gestookte drank, werd het vele eeuwen lang in draagbare kleine koperen ketels gestookt. Deze miniatuur pot stills konden gemakkelijk worden vervoerd en verborgen om de aandacht van belastinginspecteurs en douanebeambten te vermijden. Poitin is, in tegenstelling tot Whiskey, niet gebonden aan een specifiek uitgangsmateriaal. Het wordt meestal gemaakt van granen, maar soms ook van aardappelen of suikerbieten. Gemoute gerst is echter vanwege zijn aromatische eigenschappen niet alleen geschikt voor Single Malt Whiskey, maar ook voor Poitin. Bij Poitin wordt meestal een graanmash vergist en vervolgens gedistilleerd. Het resultaat is de heldere Poitin, die dan vrijwel "rechtstreeks uit de still" in de flessen komt (bijna in "still strength"). Het alcoholpercentage varieert tussen 40 en 90 % vol. Vooral voor jonge whiskey-distilleerderijen is Poitin een goede manier om een voorproefje te geven van hun latere whiskey. Tegelijkertijd houden ze zo de Ierse traditie van Poitin levend, zij het op legale wijze. Distilleerderijen zoals Glendalough en ook de Teeling Distillery in Dublin verkopen hun eigen Poitin.
Poitin in de test
Geschiedenis
De geschiedenis van de distillatie in Ierland gaat terug tot de 4e eeuw na Christus. Het is niet duidelijk wanneer precies de kunst van de distillatie naar Ierland kwam. Er wordt echter vermoed dat Ierse monniken de kennis uit het Arabische gebied naar Ierland brachten. Uiteindelijk ontwikkelde zich de Keltische term "Uisce Beatha", in het Nederlands "water van het leven" voor de gedistilleerde drank uit gemalen granen. De Latijnse term "Aqua Vitae" weerklinkt nog steeds in andere gedistilleerde dranken zoals Eau de Vie of Aquavit. Aanvankelijk meer voor medische doeleinden gebruikt, ontwikkelde het distillaat zich uiterlijk in de 15e eeuw ook tot een genotsmiddel. Uit het woord "Uisce" ontwikkelde zich later in het Engels het woord Whiskey/ Whisky. De oorsprong van de term Poitín gaat vermoedelijk terug tot het jaar 1660. De Britse regering voerde toen een belasting op alcohol in. De legale whiskey werd aangeduid als Uisce Beatha, terwijl de illegale drank "Uisce Poitín" werd genoemd. "Poitín" betekent niets anders dan "pot", in het Engels "Pot". De trotse en vindingrijke Ieren ontwikkelden in de daaropvolgende eeuwen een uitgesproken cultuur van illegale distillatie. Tijdens de bloeitijd van de illegale distilleerders en smokkelaars in de 18e en 19e eeuw werd overal in het land Poitin gebrand met zo klein mogelijke ketels en op de meest afgelegen plaatsen. Het illegaal stoken was niet alleen een lucratieve bijverdienste, maar ook een indirect verzet tegen de Britse regering. Er werd gebrand wat men maar kon vinden. Vanwege zijn duistere geschiedenis is de term Poitin niet zo vastgelegd en gereguleerd als whiskey. De huidige legale Poitin voldoet natuurlijk aan hogere kwaliteitscriteria dan zijn illegale voorganger uit vervlogen tijden. Tegenwoordig is Irish Poteen zelfs volgens EU-recht een beschermde term.
